Qua Rừng Sơn Trà,

Dương sỉ mọc nhiều ở các tán rừng có độ ẩm cao, ven bờ suối

Dương sỉ mọc nhiều ở các tán rừng có độ ẩm cao, ven bờ suối

Ghi chép từ các lần qua rừng Sơn Trà, thông tin rải rác ở các trang mạng và tài liệu tổng hợp từ các sách. Đến thời điểm hiện tại ( 10.2014), các tài liệu chính thức về tự nhiên núi, biển Sơn Trà vẫn còn hạn chế, các con số chưa xác định nguồn nghiên cứu khoa học. Các đoàn ghi chép này có thể rất cần với các bạn sinh viên, người quan tấm đến rừng Sơn Trà, cả những người yêu cái thinh lặng của rừng.

***

Hệ thực vật Sơn Trà

Rừng Sơn Trà ban đầu có diện tích 4.370 ha, sau khi quy hoạch lại, còn khoảng 2.591 ha. Trong đó, 400 ha rừng nguyên sinh với các cây chủ đạo là chò, dầu lá bóng, sơn, dẻ, bời lời…Đây là loại rừng kín thường xanh mưa nhiệt đới có tính đa dạng sinh học cao về họ, chi, loài. Đã thống kê được 985 loài thực vật bậc cao, có mạch thuộc 143 họ (trong đó 143 loài này có giá trị dược liệu, 140 loài có giá trị cây cảnh, 31 loài có giá trị đan lát, 134 loài có giá trị cung cấp gỗ gia dụng và 57 loài cho củ, quả làm thức ăn cho người và động vật và 22 loài thực vật quý hiếm). Tuy trong một diện tích nhỏ chỉ chiếm 0,014% diện tích của cả nước nhưng số họ thực vật chiếm 37,83% tổng số họ thực vật của Việt Nam, số chi chiếm 19,13% tổng số chi của Việt Nam, số loài chiếm 9,37%  số loài của của Việt Nam.

Hiện nay, có thể chia tán rừng Sơn Trà thành 3 kiểu: quần hệ rừng kín thường xanh mùa mưa nhiệt đới, quần hệ rừng phục hồi sau khi khai thác, quần hệ cây bụi và trảng cỏ.

Độ che phủ của rừng giảm, tỷ lệ nghịch với số lượng các khu du lịch sinh thái, khu nghỉ dưỡng và nạn khai thác gỗ trái phép…

Nhiều người dân địa phương vẫn còn khai thác các cây trái phép: cây Thiên tuế, mây nước, cây dầu rái…
+ Nhóm cây thuốc: 143 loài, trong đó có thể khai thác các cây Bách bộ, Mãn kinh tử, Thiên môn, Sầu đâu rừng, Ngũ gia bì, Kim ngân, Lá khôi…Sâm rừng Sơn Trà được nhiều người truyền miệng là loại cây dùng giải khát khi đi rừng.

Men theo các đường lên núi, ven đường, dễ nhận ra các vạt sim, mua, cỏ lau, chuối rừng… Các tán rừng đẹp, rậm rạp tập trung ở các độ cao, nơi sườn núi hiểm trở.

Tính mùa và sắc thái hoa cỏ

Mùa đông, đám cỏ lau dưới vạt đất trống ngay chân núi, men theo bến thuyền chợ Mai – Thọ Quang, cả đường lên núi theo hướng Sơn Trà Tịnh Viên là điểm đến yêu thích của các bộ ảnh cưới, ảnh ngoài trời của thiếu nữ. Trời mùa đông se lạnh, có hôm nắng vàng rực, đám cỏ lau là điểm tác nghiệp cho các bức hình lãng đãng phố mùa đông với áo ấm, khăn choàng, cả cái ôm tình tứ của đôi tình nhân mùa cưới. Cỏ lau mùa đông ở miền Trung và Sơn Trà – Đà Nẵng đã trở thành hình ảnh đặc trưng địa phương; cũng như đồng cải hoa vàng ở Hà Nội, đồi dã quỳ bất tận ở Lâm Đồng, rẫy hoa cafe trắng của Dak Lak…

Hè, trảng cây bụi, trảng cỏ khô hanh dưới nắng gắt và hanh của hè miền Trung. Một tàn thuốc có thể làm bùng lên đợt cháy lớn. Ngư dân, người đi rừng, cả khách du lịch là các đối tượng có khả năng gây cháy do bất cẩn. Nguy cơ cháy rừng luôn được báo động ở mức cao nhất.

Hè cũng là mùa của hoa bìm bìm tai quái – những vạt hoa nở trắng/ vàng sườn núi, men tận sâu dưới bờ đá sát mép biển. Một số hoa dại (nhất là loại dây leo có hoa đỏ như phượng) nở bung theo nắng; nắng càng gắt, hoa càng rực màu. Hoa trang rừng cũng thế.  Mùa hè cũng là mùa bướm. Dễ dàng nhận ra nguồn nước, hoặc nơi nước đọng ngang đường…khi thấy bướm tập trung một điểm.

Trảng cỏ, hoa dại ở Sơn Trà khá tương đồng với Cù Lao Chàm, người anh em nổi tiếng trong du lịch ở phía Đông Nam.

Thường sau mưa giông mùa hè, rừng dịu nhưng hơi nước trong không khí cao gây rít rát, mây bung từng đám lớn, thời khắc đẹp để chụp các hình núi và biển. Mưa giông thường chỉ ào qua. Mưa hè rừng mang cảm giác tươi mới, trong lành,  hoàn toàn khác mưa đông u lạnh.  Cơ hội chụp hình rừng Sơn Trà sau mưa hè chỉ giành cho người may mắn hoặc thường đến.

Rừng là một phần đặc trưng thiết yếu của Sơn Trà
Tùy theo vị trí, hướng của núi, thảm thực vật của rừng Sơn Trà tương đối khác nhau. Sự khác biệt này có sự tác động mạnh của cư dân địa phương ở nhiều thời điểm khác nhau. Từ biển đi lên, nhất là nơi có dân cư sinh sống, dễ dàng nhận thấy quần thể cây bụi, trảng cỏ rồi đến quần thể rừng phục hồi sau khai thác ( canh tác) sau cùng là quần thể rừng kín thường xanh mùa mưa nhiệt đới. Vành đai núi chạy từ phía cảng Tiên Sa, sang đường Lê Đức Thọ đến khu nghỉ dưỡng Intercontinental Son Tran Sun Peninsula Resort rừng bị khai thác nhiều, một số khu vực trồng keo lai và các cây ăn trái, hoa kiểng.

Nhắc đến thiên nhiên Sơn Trà, từ bao đời, nhiều người vẫn nghĩ ngay đến núi, biển và rừng. Rừng là một phần đặc trưng thiết yếu của Sơn Trà và “văn hóa rừng” vẫn còn trong câu chuyện hàng ngày của người dân địa phương tại Mân Thái, Thọ Quang. Tôi có anh bạn tên Tuấn, làm ở khách sạn Eden Đà Nẵng, khi nhậu, thi thoảng vẫn nói về những ngày lên núi Sơn Trà chặt củi. Câu chuyện này tôi cũng từng nghe anh mình kể lại  ngày trước. 

Rừng là nơi trú ngụ của nhiều loài động vật đang sinh sống và cần được bảo vệ: khỉ, gà, chồn, chim, sóc, rắn, trăn, khỉ, vooc… Rừng Sơn Trà cũng là lá phổi xanh ngay trong lòng thành phố biển Đà Nẵng, tựa như mảng cây xanh quanh công viên 29.3 trung tâm thành phố Hồ Chí Minh, đường cây quanh hồ Gươm – Hà Nội, hàng thông dọc đường  Đinh Tiên Hoàng – Đà Lạt…

Từ đèo Hải Vân, trung tâm thành phố, Bà Nà, từ trên cao, hoặc đỉnh 621 Sơn Trà ( trạm Radar 29)… màu xanh của rừng là hình ảnh đặc trưng sau dáng núi và biển khi nhìn về Sơn Trà.

Chợt nghĩ, không còn màu xanh rừng Sơn Trà cũng thôi là Sơn Trà theo đúng nghĩa của nó.


Lang thang men theo rừng Sơn Trà

Không có nhiều tuyến đi rừng tổ chức đi bộ cho khách du lịch trải nghiệm, khám phá rừng. Đây là mặt tiêu cực song cũng là mặt tích cực khi có quá ít các đơn vị tổ chức du lịch lên đây, vào rừng và tuân thủ các yêu cầu về du lịch sinh thái, bền vững.

Cái thú lang thang men theo rừng Sơn Trà chỉ dành cho những người tìm đến sự an bình, cân bằng từ thiên nhiên, cây cỏ và tĩnh lặng. Rừng Sơn Trà mang nhiều giá trị, một trong những giá trị thiết yếu đó chính là không gian rừng cạnh thành phố. Với nhiều người, iá trị của tán rừng Sơn Trà chính là thinh lặng khi nghe tiếng gió ngang qua tán cây, tiếng ọc ọc của đàn khỉ khi bị quấy rối, tiếng chim rừng lich kích, tiếng gà rừng giữa trưa, hương thơm hoa rừng trên núi men xuống quyện vị mặn biển ùa lên… Rừng luôn có những khoảng lặng, an yên vốn dĩ. Khi rừng im, cái im gây cảm giác thư thái xen lẫn bất an mơ hồ cho người phố thị. Cứ im lặng lang thang, im lặng đọc sách, im lặng thả lỏng tâm trí để thấy bên trong được gạn đi nhiều điều phiền muộn; để lại hồi sinh những ước mơ gối đầu; cả sự dấn thân đi về phía trước với đam mê cá nhân cùng Sơn Trà.

Lang thang men theo rừng Sơn Trà? Sẽ bao nhiêu người ở Đà Nẵng có cái thú này nhi ?! Chiều nào đó, có khi sẽ gặp nhau ở triền núi ven rừng.


Gởi an yên của rừng vào khoảng không

Serie hình Hoa Cỏ Sơn Trà. II ( 9. 2014) tiếp tục là chia sẻ về cái tĩnh lặng, cái đẹp vốn dĩ của thiên nhiên. Đi, lắng nghe, quan sát…lại thấy thiên nhiên là thành hào vững chắc nhất để tìm bình yên, giữ mình đi qua những ngày xáo trộn. Giữa triền đá khô cằn luôn có vạt cỏ xanh, những bông hoa li ti rực màu & tràn nhựa sống.

Một tán rừng yên, vạt dương sỉ xanh rì men bờ suối, cành cây khô chơ vơ giữa chiều, hai cành hoa cuốn vào nhau trong gió, cánh chuốn óng lên dưới nắng chiều…Mọi thứ là một bức tranh nhiều màu sắc về thiên nhiên, rừng Sơn Trà.

Vài chiều, ngồi trên vạt cỏ ven bờ vực hóng gió từ biển lên, nghe sóng vỗ lại nhớ chữ “vô thường”. Lại lục khục vài bài hát ru không liền mạch.

Gởi cái an yên, bao dung của rừng Sơn Trà vào khoảng không. Tôi biết, ngày nào đó, như tôi, bạn cùng cần đến rừng để nghe màu xanh trong mình lại hồi sinh.

Sep. 14.
Hai Sontra

Những tán thông thường nằm sâu trong rừng hoặc trên các đỉnh cao núi Sơn Trà.

Những tán thông thường nằm sâu trong rừng hoặc trên các đỉnh cao núi Sơn Trà.

Những tán dương sỉ lá nhỏ, mịn có khi trải dài men bờ đá nơi có suối chảy qua.  lá liti, xanh mát.

Những tán dương sỉ lá nhỏ, mịn có khi trải dài men bờ đá nơi có suối chảy qua. lá liti, xanh mát.

Xuyến chi mọc um tùm và xuất hiện ở hầu hết các trảng cỏ, bụi dưới chân núi Sơn Trà. Xuyến chi có sức sức mãnh liệt,  ngay cả những ngày nắng gắt.  Biểu tượng  sự nỗ lực của học trò.

Xuyến chi mọc um tùm và xuất hiện ở hầu hết các trảng cỏ, bụi dưới chân núi Sơn Trà. Xuyến chi có sức sức mãnh liệt, ngay cả những ngày nắng gắt. Biểu tượng sự nỗ lực của học trò.

Không rõ loại này tre hay trúc. Lá xanh, đẹp, tán thấp ngang gối.

                                             Không rõ loại này tre hay trúc. Lá xanh, đẹp, tán thấp ngang gối.

Phía đông Bắc, mùa Thu lại xuất hiện nhiều hoa Mào Gà. Hoa mọc thành vạt ở những nơi thoáng, ưa đất có độ ẩm cao.

Phía đông Bắc, mùa Thu lại xuất hiện nhiều hoa Mào Gà. Hoa mọc thành vạt ở những nơi thoáng, ưa đất có độ ẩm cao.

Băng qua đường, có nhiều vạt cây gãy. Vài tán cây khô, cành khô dáng đẹp, đặc trưng tán cây rừng thường xanh.

Băng qua đường, có nhiều vạt cây gãy. Vài tán cây khô, cành khô dáng đẹp, đặc trưng tán cây rừng thường xanh.

Ở sườn núi phía Bắc nhìn về hòn Chảo, có đoạn thoáng, gió nhiều, hoa dại lại nở bung. Nhánh hoa này gợi về hạnh phúc.

Ở sườn núi phía Bắc nhìn về hòn Chảo, có đoạn thoáng, gió nhiều, hoa dại lại nở bung. Nhánh hoa này gợi về hạnh phúc & sum vầy.

Một trong nhưng tấm hình ưng ý nhất trong buổi chiều lang thang Sơn Trà. Nắng chiều từ phía Tây hắt về sườn Tây Bắc của Núi. Ở những khúc quanh, nắng hắt ngang tạo thành vạt, chuồn chuồn bay cũng thấy cánh óng ánh.

Một trong nhưng tấm hình ưng ý nhất trong buổi chiều lang thang Sơn Trà. Nắng chiều từ phía Tây hắt về sườn Tây Bắc của Núi. Ở những khúc quanh, nắng hắt ngang tạo thành vạt, chuồn chuồn bay cũng thấy cánh óng ánh.

Nhánh cây này nằm chênh ra phía ngoài biển, hướng về Hòn Chảo, dáng cong, khẳng khiu nhưng có thể thấy sức sống mãnh liệt trước gió biển, nắng.

Nhánh cây này nằm chênh ra phía ngoài biển, hướng về Hòn Chảo, dáng cong, khẳng khiu nhưng có thể thấy sức sống mãnh liệt trước gió biển, nắng.

Rung Son Tra 04

Tán cây này tựa cây Tà Vạt, loại cây người Cơ-Tu vùng núi Quảng Nam dùng lấy nước từ trong hoa để làm rượu Tà Vạt. Tán cây này gây ấn tượng mạnh về hình rừng mưa nhiệt đới vùng Thái Bình Dương.

Một trong những cung đường ngắm rừng đẹp nhất ở Sơn Trà

Một trong những cung đường ngắm rừng đẹp nhất ở Sơn Trà

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: